గుర్తింపు (Identity)

పౌల్ట్రీలో వచ్చే, నెమ్మదిగా వ్యాపించే డబుల్-స్ట్రాండెడ్ DNA వైరస్ సంక్రామక వ్యాధి. ఇది ఎపితీలియల్ కణాల అధిక వృద్ధికి దారితీసి, చర్మంపై గడ్డల వంటి పొక్కులు (డ్రై రూపం) లేదా డిఫ్తీరియా మాదిరి ప్లాక్‌లు (వెట్ రూపం) ఏర్పడేలా చేస్తుంది. ఇది చర్మ వ్యవస్థ మరియు పై శ్వాసకోశ వ్యవస్థలను ప్రభావితం చేస్తుంది.

సంక్షిప్త అవలోకనం (Overview)

ఫౌల్ పాక్స్ (Fowl Pox) అనేది వేడి, తేమ ఎక్కువగా ఉండే ప్రాంతాల్లో, ముఖ్యంగా కుట్టే కీటకాలు (దోమలు) ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు కనిపించే వైరస్ వ్యాధికారకం (Pathogen). ఈ పెద్ద DNA వైరస్ కణద్రవ్యంలోనే పెరుగుతుంది. ఇది ఎపితీలియల్ కణాల అధిక వృద్ధిని ప్రేరేపించి, ఈయోసినోఫిలిక్ బోలింగర్ బాడీలను ఏర్పరుస్తుంది. ఇది రెండు రూపాల్లో కనిపిస్తుంది: క్యూటేనియస్ (రెక్కలు లేని చర్మంపై పొక్కులు/గడ్డలు) మరియు డిఫ్తీరిటిక్ (నోటి కుహరం/లారింక్స్‌లో చీజ్‌లా కనిపించే ప్లాక్‌లు). డ్రై రూపంలో మరణాలు తక్కువగా ఉంటాయి, కానీ వెట్ రూపంలో ఊపిరాడక మరణం సంభవించవచ్చు. నివారణకు వెక్టర్ నియంత్రణ (లార్విసైడ్లు, జాలరితో మూసిన షెడ్లు) మరియు వింగ్-వెబ్ పంక్చర్ ద్వారా ఇచ్చే లైవ్ అటెన్యుయేటెడ్ Fowl Pox M-Strain / Pigeon Pox వ్యాక్సిన్లు అవసరం.

నిర్మిత సమాచారం (Structured Facts)

వర్గీకరణ (Classification)

వైరల్ > సంక్రామక వ్యాధికారకం

ఎపిడెమియాలజీ (Epidemiology)

• భారతదేశంలో వ్యాప్తి: వేడి, తేమ ఎక్కువగా ఉండే ప్రాంతాల్లో ఎండెమిక్‌గా ఉంటుంది
• తీవ్రత: మధ్యస్థ
• ప్రభావిత జాతులు: పౌల్ట్రీ (పెరుగుతున్న పుల్లెట్లు, లేయర్లు, బ్యాక్‌యార్డ్ ఫ్లాక్స్)
• ప్రభావిత వయస్సు: అన్ని వయస్సులు
• వ్యాప్తి: కుట్టే ఆర్థ్రోపోడ్ల (దోమలు) ద్వారా యాంత్రిక వ్యాప్తి, ప్రత్యక్ష సంపర్కం, ఈకల పొడి పీల్చడం
• కాలానుగుణత: వేడి, తేమ ఎక్కువగా ఉండే నెలల్లో (దోమల కాలంలో) వ్యాధి ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది
• మరణాల రేటు: < 1% (క్యూటేనియస్/డ్రై రూపం); 50% వరకు (డిఫ్తీరిటిక్/వెట్ రూపం, ఊపిరాడక)
• అనారోగ్య రేటు: వెక్టర్ సాంద్రతను బట్టి 10% నుండి 100% వరకు
• ఆర్థిక ప్రాముఖ్యత (Economic Importance): మధ్యస్థం నుండి ఎక్కువ

క్లినికల్ లక్షణాలు (Clinical Signs)

• ప్రారంభ/మధ్య దశ: నెమ్మదిగా వ్యాపిస్తుంది
• ముదిరిన దశ: క్యూటేనియస్ (డ్రై): కాంబ్, వాటిల్స్, కాళ్లపై గడ్డల వంటి పెరుగుదలతో కూడిన గాయాలు మొదట పసుపు వెసికిల్స్‌గా, తరువాత ముదురు పొక్కులుగా మారతాయి. డిఫ్తీరిటిక్ (వెట్): నోటి/అన్నవాహిక శ్లేష్మ పొరపై పసుపు, చీజ్‌లా కనిపించే, పైకి లేచిన సూడోమెంబ్రేనస్ ప్లాక్‌లు ఏర్పడతాయి.
• శవపరీక్షలో కనిపించే మార్పులు: శ్లేష్మ పొరకు గట్టిగా అంటుకున్న ఫైబ్రోనెక్రోటిక్ పొరలు ఉంటాయి; వాటిని తొలగిస్తే రక్తస్రావమయ్యే పుండ్లు కనిపిస్తాయి.

నిర్ధారణ (Diagnosis)

• క్షేత్రస్థాయి నిర్ధారణ: రెక్కలు లేని చర్మంపై కనిపించే ప్రత్యేకమైన పొక్కులు లేదా నోటిలో చీజ్‌లా కనిపించే ప్లాక్‌లు
• ప్రయోగశాల పరీక్షలు: హిస్టోపాథాలజీ (ఈయోసినోఫిలిక్ ఇంట్రాసైటోప్లాస్మిక్ బోలింగర్ బాడీలతో ఎపితీలియల్ కణాల అధిక వృద్ధి), కోరియోఅలాంటోయిక్ మెంబ్రేన్‌పై వైరస్ ఐసోలేషన్ (పాక్ గాయాలు), PCR
• భేద నిర్ధారణ: Infectious Laryngotracheitis, Candidiasis

చికిత్స (Treatment)

• తక్షణ చర్యలు: వెక్టర్ నియంత్రణ
• మందులు: ఏవీ లేవు

నివారణ (Prevention)

• వ్యాక్సినేషన్: Fowl Pox M-Strain లేదా Pigeon Pox లైవ్ అటెన్యుయేటెడ్ వ్యాక్సిన్ (8-10 వారాల వయస్సులో లేదా వ్యాధి ముప్పు ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఒక రోజు వయస్సులో వింగ్-వెబ్ పంక్చర్/స్టాబ్ ద్వారా)
• బయోసెక్యూరిటీ(Biosecurity): ప్రామాణిక బయోసెక్యూరిటీ ప్రోటోకాల్స్, కుట్టే కీటకాల నియంత్రణ, జాలరితో షెడ్లను మూసివేయడం, నిలిచిన నీటిని తొలగించడం, లార్విసైడ్ల వినియోగం
• ఫారం నిర్వహణ: అధిక రద్దీని మరియు ఎక్కువ పర్యావరణ ఉష్ణోగ్రతలను తగ్గించాలి; ఇవి వ్యాధిని మరింత తీవ్రం చేస్తాయి

పరిమాణాత్మక డేటా (Quantitative Data)

• అనారోగ్య రేటు (Morbidity Rate): 10% నుండి 100% వరకు
• మరణాల రేటు (Mortality Rate): < 1% (డ్రై రూపం), 50% వరకు (వెట్ రూపం)
• వ్యాక్సినేషన్ వయస్సు (Vaccination Age): 8 to 10 weeks

సంబంధాలు (Relationships)

• వ్యాక్సిన్లు (Vaccines): Fowl Pox M-Strain, Pigeon Pox
• మందులు (Medicines): ఏవీ లేవు
• బయోసెక్యూరిటీ (Biosecurity): వెక్టర్ నియంత్రణ (లార్విసైడ్లు, దోమల నివారణ జాలరులు)
• పూర్వప్రేరేపక కారకాలు (Predisposing Factors): అధిక రద్దీ, ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రతలు