గుర్తింపు (Identity)

హోస్ట్‌కు ప్రత్యేకమైన Eimeria జాతుల వల్ల వచ్చే అత్యంత ప్రాధాన్యత గల పేగుల ప్రోటోజోవా వ్యాధి. ఈ తప్పనిసరి కణాంతర్గత పరాన్నజీవులు పేగు ఉపకళలో అలైంగిక మరియు లైంగికంగా వృద్ధి చెందుతాయి. దీనివల్ల హోస్ట్ కణాలు పగిలిపోవడం, విల్లస్ నిర్మాణం నాశనం కావడం, తీవ్రమైన రక్తస్రావం మరియు Feed Conversion Ratio (FCR) పెరగడం జరుగుతుంది.

సంక్షిప్త అవలోకనం (Overview)

Coccidiosis బ్రాయిలర్ పరిశ్రమలో అత్యంత ముఖ్యమైన వ్యాధికారకం (Pathogen). ఇది పేగులో నిర్దిష్ట ప్రాంతాలను మాత్రమే ప్రభావితం చేస్తుంది (ఉదా., cecaలో E. tenella, duodenumలో E. acervulina). శ్లేష్మ ఉపకళ తీవ్రంగా దెబ్బతినడం వల్ల ప్లాస్మా ప్రోటీన్లు విడుదలవుతాయి. ఇవి Clostridium perfringens (Necrotic Enteritis)కు నేరుగా పూర్వప్రేరేపకంగా పనిచేస్తాయి. రోజువారీ లిట్టర్ రేకింగ్ / టిల్లింగ్ (Litter Raking / Tilling) మరియు కెమికల్ లేదా అయనోఫోర్ కోక్సిడియోస్టాట్స్ వాడటం ద్వారా లిట్టర్ తేమ (Litter Moisture)ను <25%గా కఠినంగా నియంత్రించాలి. భారతదేశంలో అటెన్యుయేటెడ్ ఓఓసిస్టులు కలిగిన లైవ్ కోక్సిడియోసిస్ వ్యాక్సిన్లను వాణిజ్య లేయర్లు మరియు బ్రూడర్‌లకు చిన్న వయస్సులో ఇస్తారు.

నిర్మిత సమాచారం (Structured Facts)

వర్గీకరణ (Classification)

పరాన్నజీవి > సంక్రామక వ్యాధికారకం

ఎపిడెమియాలజీ (Epidemiology)

• భారతదేశంలో వ్యాప్తి: చాలా ఎక్కువగా ఉంది
• తీవ్రత: అత్యంత ఎక్కువ
• ప్రభావిత జాతులు: పౌల్ట్రీ
• ప్రభావిత వయస్సు: 2 నుంచి 6 వారాల వయస్సు గల ఎదుగుతున్న కోడిపిల్లలు
• వ్యాప్తి: స్పోరులేట్ అయిన ఓఓసిస్టులను మల-నోటి మార్గంలో తీసుకోవడం ద్వారా అత్యంత వేగంగా పక్షి నుంచి పక్షికి వ్యాపిస్తుంది
• కాలానుగుణత: తడిగా ఉన్న లిట్టర్ పరిస్థితులు వ్యాధి వ్యాప్తిని పెంచుతాయి
• మరణాల రేటు: 1% నుంచి 5% (E. acervulina); అత్యంత వ్యాధికారక E. tenella / E. necatrixలో 50% వరకు
• అనారోగ్య రేటు: అధిక సాంద్రత గల షెడ్‌లలో దాదాపు 100%
• ఆర్థిక ప్రాముఖ్యత (Economic Importance): అత్యంత ఎక్కువ (నేరుగా మరణాలు, క్లినికల్ అనారోగ్యం, అధిక Feed Conversion Ratio (FCR))

క్లినికల్ లక్షణాలు (Clinical Signs)

• ప్రారంభ/మధ్య దశ: తీవ్రమైన నీరసం, గుంపుగా చేరడం, ఆకలి తగ్గడం, ఈకలు చిందరవందరగా ఉండటం, కాంబ్/వాటిల్స్ పాలిపోవడం, బరువు తగ్గడం
• ముదిరిన దశ: శ్లేష్మంతో కూడిన లేదా స్పష్టంగా రక్తం కలిసిన విసర్జన, అధిక Feed Conversion Ratio (FCR). పేగు మార్గం (Duodenum, Jejunum, Ileum, Ceca)ను ప్రభావితం చేస్తుంది.
• శవపరీక్షలో కనిపించే మార్పులు: E. tenella: గడ్డకట్టిన రక్తంతో తీవ్రంగా ఉబ్బిన cecal pouches. E. necatrix: మధ్య పేగు serosaపై సూక్ష్మ రక్తస్రావాలు/తెల్లటి మచ్చలు ("ఉప్పు-మిరియాల" రూపం). E. maxima: నారింజ రంగు శ్లేష్మంతో మందంగా మారిన మధ్య పేగు. E. acervulina: duodenumలో తెల్లటి నిచ్చెన ఆకారపు పొరలు.

నిర్ధారణ (Diagnosis)

• క్షేత్రస్థాయి నిర్ధారణ: రక్తం కలిసిన విసర్జన, నిర్దిష్ట జాతికి ప్రత్యేకమైన లక్షణాత్మక పేగు గాయాలు
• ప్రయోగశాల పరీక్షలు: మల ఫ్లోటేషన్ పరీక్షలో ఓఓసిస్టులు; లైట్ మైక్రోస్కోపీ ద్వారా శ్లేష్మ స్క్రాపింగ్స్‌లో schizonts/merozoites గుర్తించడం
• భేద నిర్ధారణ: నెక్రోటిక్ పేగుల వాపు (Necrotic Enteritis), Helminthiasis

చికిత్స (Treatment)

• తక్షణ చర్యలు: లిట్టర్ రేకింగ్ / టిల్లింగ్ (Litter Raking / Tilling)
• మందులు: Monensin Sodium, Maduramicin Ammonium, నరాసిన్ (Narasin), Diclazuril, Clopidol, Decoquinate, Salinomycin, Nicarbazin
• ఉపసంహరణ: Monensin (3 రోజులు), Maduramicin (5 రోజులు), నరాసిన్ (Narasin) (3 రోజులు), Diclazuril (0 రోజులు), Clopidol (5 రోజులు), Decoquinate (3 రోజులు)
• పశువైద్య జోక్యం: చట్టబద్ధమైన పశువైద్య పర్యవేక్షణ అవసరం

నివారణ (Prevention)

• వ్యాక్సినేషన్: లైవ్ కోక్సిడియోసిస్ వ్యాక్సిన్లు (అటెన్యుయేటెడ్/నాన్-అటెన్యుయేటెడ్ ఓఓసిస్టులు) 3 నుంచి 5 రోజుల వయస్సులో (లేయర్లు/బ్రూడర్‌లు)
• బయోసెక్యూరిటీ(Biosecurity): సాధారణ బయోసెక్యూరిటీ ప్రోటోకాల్స్ ద్వారా నియంత్రించవచ్చు
• ఫారం నిర్వహణ: లిట్టర్ రేకింగ్/టిల్లింగ్ ద్వారా లిట్టర్ తేమ (Litter Moisture)ను <25%గా ఉంచాలి; ఫీడ్‌లో కెమికల్/అయనోఫోర్ కోక్సిడియోస్టాట్స్ వాడాలి

పరిమాణాత్మక డేటా (Quantitative Data)

• అనారోగ్య రేటు (Morbidity Rate): దాదాపు 100%
• మరణాల రేటు (Mortality Rate): జాతిని బట్టి 1% నుంచి 50%
• లక్ష్య వయస్సు (Target Age): 2 నుంచి 6 వారాలు
• లిట్టర్ తేమ లక్ష్యం (Litter Moisture Target): < 25%

సంబంధాలు (Relationships)

• వ్యాక్సిన్లు (Vaccines): లైవ్ కోక్సిడియోసిస్ వ్యాక్సిన్లు
• మందులు (Medicines): Monensin, Maduramicin, నరాసిన్ (Narasin), Diclazuril, Clopidol, Decoquinate, Salinomycin, Nicarbazin
• నిర్వహణ (Management): లిట్టర్ రేకింగ్ / టిల్లింగ్ (Litter Raking / Tilling)
• పూర్వప్రేరేపక సంబంధాలు (Predisposing Relationships): Clostridium perfringens (Necrotic Enteritis)కు నేరుగా పూర్వప్రేరేపకంగా పనిచేస్తుంది