CARIBRO-Mritunjaya
CARIBRO-Mritunjaya (also known as CARI Mritunjai or Mritunjaya Broiler) is a commercial broiler genotype developed by ICAR-Central Avian Research Institute (CARI), Izatnagar, in the late 1990s to early 2000s. It incorporates the Naked Neck gene, which reduces feather coverage on the neck and body by approximately 20%–30%, improving the bird's ability to dissipate heat and survive in high temperatures. It was developed specifically for hot and dry agro-climatic zones of India.
Breed Characteristics
Economic Importance
CARIBRO-Mritunjaya is highly cost-effective for smallholders and rural backyard operations in hot-dry regions, where standard broilers experience high mortality and poor feed conversion. Its heat tolerance helps ensure consistent growth and survival under challenging conditions. It was developed by introgressing the dominant Naked Neck gene into high-yielding broiler lines.
సంక్షిప్త అవలోకనం (Overview)
CARIBRO-Mritunjaya (CARI Mritunjai లేదా Mritunjaya Broiler అని కూడా పిలుస్తారు) అనేది 1990ల చివరి నుంచి 2000ల ప్రారంభం మధ్య Izatnagarలోని ICAR-Central Avian Research Institute (CARI) అభివృద్ధి చేసిన వాణిజ్య బ్రాయిలర్ జన్యురూపం. ఇందులో Naked Neck gene ఉంటుంది. ఈ జన్యువు మెడ మరియు శరీరంపై ఈకల కవరేజీని సుమారు 20%–30% తగ్గించి, పక్షి శరీరం నుంచి వేడిని బయటకు పంపే సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరుస్తుంది. భారతదేశంలోని వేడి మరియు పొడి వ్యవసాయ-వాతావరణ ప్రాంతాల కోసం దీనిని అభివృద్ధి చేశారు.
మూలం (Origin)
ICAR-CARI, Izatnagar అభివృద్ధి చేసింది. ప్రత్యామ్నాయ పేర్లలో CARI Mritunjai మరియు Mritunjaya Broiler ఉన్నాయి. తాజా జన్యు వెర్షన్: CARIBRO-Mritunjaya (Naked Neck). అధిక మాంస దిగుబడి కలిగిన బ్రాయిలర్ లైన్లలో ఆధిపత్య Naked Neck geneను ప్రవేశపెట్టడం ద్వారా దీనిని అభివృద్ధి చేశారు. దీనివల్ల మెరుగైన మాంస దిగుబడితో పాటు వేడిని మరింత సమర్థంగా బయటకు పంపే సామర్థ్యం కలిగిన హైబ్రిడ్ ఏర్పడింది.
ఉత్పత్తి పనితీరు (Production Performance)
| Performance Parameter | Technical Specifications | Hot-Dry Field Conditions |
|---|---|---|
| Market Age | 6–7 వారాలు | 7–8 వారాలు |
| Weight at 6 Weeks | 1.100–1.200 kg | 0.950–1.050 kg |
| Weight at 7 Weeks | 1.400–1.500 kg | 1.200–1.350 kg |
| FCR (Grow-out) | ≤1.95 (at 7 weeks) | 2.10–2.25 (at 7 weeks) |
| Livability Percentage | ≥97.0% | 95.5%–97.0% |
| Dressing Yield | 68.0%–70.0% | 66.5%–68.5% |
ప్రధాన లక్షణాలు (Key Characteristics)
- Feather Color: Naked Neck ఫీనోటైప్ — మెడ మరియు శరీరంపై ఈకల కవరేజీ సుమారు 20%–30% తగ్గి ఉంటుంది
- Heat Tolerance: అత్యుత్తమం — Naked Neck లక్షణం ద్వారా వేడిని బయటకు పంపే సామర్థ్యం మెరుగుపడుతుంది
- Leg Strength: మంచిది — బలమైన మెటబాలిక్ ప్రొఫైల్
- Water Requirement: వేడి ఒత్తిడి సమయంలో సాధారణ ఈకలతో ఉన్న బ్రాయిలర్ల కంటే తక్కువ
నిర్వహణ అవసరాలు (Management Requirements)
- Housing: వేడి-పొడి ప్రాంతాల్లో సంప్రదాయ ఓపెన్-సైడెడ్ మరియు ఇంటి వద్ద పెంపక వ్యవస్థలు; సెమీ-ఇంటెన్సివ్ వ్యవస్థలు
- Brooding Temperature: మొదటి రోజు 33°C, తరువాత ప్రతి వారం క్రమంగా తగ్గించాలి
- Stocking Density: సెమీ-ఇంటెన్సివ్ వ్యవస్థల్లో ఒక్కో పక్షికి 1.2–1.3 sq. ft.
- Water: వేడి ఒత్తిడి సమయంలో సాధారణ ఈకలతో ఉన్న బ్రాయిలర్లతో పోలిస్తే తక్కువ నీటి అవసరం
ఆరోగ్య పరమైన అంశాలు (Health Considerations)
- అద్భుతమైన వేడిని తట్టుకునే సామర్థ్యం మరియు వ్యాధి నిరోధకత — అధిక పరిసర ఉష్ణోగ్రతల్లో కూడా బతికి, మంచి పనితీరు కనబరుస్తుంది
- బలమైన మెటబాలిక్ ప్రొఫైల్‌తో మంచి కాళ్ల బలం
- న్యూక్యాసిల్ వ్యాధి (Newcastle Disease) మరియు ఫౌల్ పాక్స్ టీకాలు వేయడం బాగా సిఫార్సు చేయబడింది
ఆర్థిక ప్రాముఖ్యత (Economic Importance)
వేడి-పొడి ప్రాంతాల్లో చిన్న రైతులు మరియు గ్రామీణ ఇంటి వద్ద పౌల్ట్రీ పెంపకానికి ఇది చాలా ఖర్చుకు తగినది. ఈ ప్రాంతాల్లో సాధారణ బ్రాయిలర్లలో అధిక మరణాలు మరియు మేత వినియోగ సామర్థ్యం తక్కువగా ఉండవచ్చు. దీని వేడిని తట్టుకునే సామర్థ్యం కఠిన పరిస్థితుల్లో స్థిరమైన వృద్ధి మరియు బతుకుదలను అందించడంలో సహాయపడుతుంది. దీనివల్ల స్థిరమైన ఆదాయం పొందడానికి మద్దతు లభిస్తుంది.
ప్రయోజనాలు (Advantages)
- వేడి-పొడి వాతావరణాల్లో అత్యుత్తమ వేడిని తట్టుకునే సామర్థ్యం మరియు బతుకుదల
- వివిధ కోళ్ల పెంపక షెడ్ మరియు నిర్వహణ వ్యవస్థలకు మంచి అనుకూలత
- అధిక శారీరక దృఢత్వం మరియు వ్యాధి నిరోధకత
- వేడి ఒత్తిడి సమయంలో తక్కువ నీటి అవసరం మరియు మేత తీసుకోవడంలో తక్కువ తగ్గుదల
పరిమితులు (Limitations)
- ఇంటెన్సివ్ వ్యవస్థల్లో ప్రత్యేక వాణిజ్య బ్రాయిలర్లతో పోలిస్తే నెమ్మదైన వృద్ధి రేటు మరియు అధిక Feed Conversion Ratio (FCR)
- సాధారణ వాణిజ్య ప్రాసెసింగ్ ప్లాంట్లలో Naked Neck ఫీనోటైప్‌కు ప్రాధాన్యత లేకపోవచ్చు
అనుకూలమైన పెంపక విధానాలు (Best Suitable Farming Systems)
- వేడి-పొడి ప్రాంతాల్లో సంప్రదాయ ఓపెన్-సైడెడ్ మరియు ఇంటి వద్ద పెంపక వ్యవస్థలు
- వేడి మరియు పొడి వ్యవసాయ-వాతావరణ ప్రాంతాల్లో సెమీ-ఇంటెన్సివ్ ఫారాలు
- తీవ్రమైన వేడి కారణంగా సాధారణ బ్రాయిలర్లు సరిగా పెరగని ప్రాంతాల్లో చిన్న రైతుల ఫారాలు
సూచనలు (References)
- ICAR-CARI Core Research Areas: Avian Genetics and Breeding — ICAR-Central Avian Research Institute, 2025, CARI Official Portal
- Guide to Backyard Poultry Farming for Sustainable Livelihoods — Central Poultry Development Organization, 2022, CPDO Portal
Review official commercial growth, feed intake, and FCR efficiency trajectories for Cobb 500, Ross 308, and VenCobb 430 with governed biophysical comparability.
సంబంధిత విషయాలు
Anak
The Israeli Anak broiler line was a commercial broiler genotype developed by Anak Breeders in Israel and introduced to India in the late 1970s and 1980s. It offered good heat tolerance due to its genetic development in Mediterranean climates. However, its lack of local technical and breeding infrastructure prevented it from competing effectively with dominant localized Cobb lines, leading to its discontinuation. It is no longer commercially available.
Arbor Acres Plus
The Arbor Acres Plus is a commercial broiler genotype developed by Aviagen Group in the United States, first introduced in the 1990s and available in India since the late 1990s to early 2000s. It was bred to deliver balanced, cost-effective performance across a range of housing systems and environmental conditions. The latest genetic version is the Arbor Acres Plus (2012/2019 Performance Objectives).
CARIBRO-Dhanraja
CARIBRO-Dhanraja (also known as CARI Dhanraja or Dhanraja Coloured Broiler) is a multi-colored commercial broiler genotype developed by ICAR-Central Avian Research Institute (CARI), Izatnagar, in the 1990s. It was developed to support backyard and semi-intensive poultry farming in India. It is primarily utilized by small-to-medium-scale farmers who require a colored broiler that fetches a premium in local live-bird markets.
CARIBRO-Tropicana
CARIBRO-Tropicana (also known as CARI Tropicana or Tropicana Broiler) is a commercial broiler genotype developed by ICAR-Central Avian Research Institute (CARI), Izatnagar, in the late 1990s to early 2000s. It incorporates both the Naked Neck and Frizzle genes, which significantly reduce feather coverage and modify feather structure to improve heat dissipation and survival in high temperature and humidity. It was developed specifically for hot and humid coastal and tropical regions of India.
CARIBRO-Vishal
CARIBRO-Vishal (also known as CARI Vishal or Vishal Broiler) is a commercial white-plumaged broiler genotype developed by ICAR-Central Avian Research Institute (CARI), Izatnagar, in the 1990s. It was developed to deliver balanced, cost-effective performance under Indian environmental and management conditions. It topped the 30th Random Sample Poultry Performance Test (RSPPT), demonstrating its genetic potential and adaptability.