ಕ್ಯಾರಿಬ್ರೋ-ವಿಶಾಲ್ (CARIBRO-Vishal)
CARIBRO-Vishal (also known as CARI Vishal or Vishal Broiler) is a commercial white-plumaged broiler genotype developed by ICAR-Central Avian Research Institute (CARI), Izatnagar, in the 1990s. It was developed to deliver balanced, cost-effective performance under Indian environmental and management conditions. It topped the 30th Random Sample Poultry Performance Test (RSPPT), demonstrating its genetic potential and adaptability.
Breed Characteristics
Economic Importance
CARIBRO-Vishal is primarily utilized by small-to-medium-scale farmers in Northern and Central India who require a robust broiler that performs reliably on standard or alternative feed formulations. Research has shown that dietary supplementation with probiotics like Lactobacillus reuteri can significantly enhance immune response, gut health, and growth performance.
ಅವಲೋಕನ (Overview)
ಕ್ಯಾರಿಬ್ರೋ-ವಿಶಾಲ್ (CARIBRO-Vishal) (ಕ್ಯಾರಿ ವಿಶಾಲ್ ಅಥವಾ ವಿಶಾಲ್ ಬ್ರಾಯ್ಲರ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಎಂಬುದು 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇಜ್ಜತ್‌ನಗರದ ICAR-ಕೇಂದ್ರ ಪಕ್ಷಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (CARI) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಬಿಳಿ ಗರಿಗಳ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ರಾಯ್ಲರ್ ಜೆನೋಟೈಪ್ ಆಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲಿತ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ನೀಡಲು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಇತ್ತೀಚಿನ ತಳಿ ಆವೃತ್ತಿಯು ಕ್ಯಾರಿಬ್ರೋ-ವಿಶಾಲ್ (ಬಿಳಿ ಗರಿಗಳು) ಆಗಿದೆ.
ಮೂಲ (Origin)
ಇಜ್ಜತ್‌ನಗರದ ICAR-CARI ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಕ್ಯಾರಿ ವಿಶಾಲ್ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ್ ಬ್ರಾಯ್ಲರ್ ಇದರ ಪರ್ಯಾಯ ಹೆಸರುಗಳಾಗಿವೆ. ಇದು 30 ನೇ ರಾಂಡಮ್ ಸ್ಯಾಂಪಲ್ ಪೌಲ್ಟ್ರಿ ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್ ಟೆಸ್ಟ್ (RSPPT) ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಳಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆ.
ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ (Production Performance)
| ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ನಿಯತಾಂಕಗಳು | ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿವರಣೆಗಳು | ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಸರಾಸರಿ |
|---|---|---|
| ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಯಸ್ಸು | 6–7 ವಾರಗಳು | 6 ವಾರಗಳು |
| 5 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ತೂಕ | 1.500–1.600 ಕೆಜಿ | 1.350–1.480 ಕೆಜಿ |
| 6/7 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ತೂಕ | 2.100 ಕೆಜಿ (7 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ) | 1.750–1.950 ಕೆಜಿ (6 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ) |
| ಫೀಡ್ ಕನ್ವರ್ಷನ್ ರೇಷಿಯೋ (FCR) (Feed Conversion Ratio (FCR)) (ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅವಧಿ) | ≤1.80 (7 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ) | 1.85–2.05 (6 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ) |
| ಜೀವಂತ ಉಳಿಯುವ ಶೇಕಡಾವಾರು (Livability) | ≥97.0% | 95.0%–97.5% |
| ಡ್ರೆಸ್ಸಿಂಗ್ ಇಳುವರಿ (Dressing Yield) | 70.0%–72.0% | 68.5%–70.8% |
ಮುಖ್ಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು (Key Characteristics)
- ಗರಿಗಳ ಬಣ್ಣ (Feather Color): ಬಿಳಿ
- ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರ (Growth Rate): ಸಮತೋಲಿತ — ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಕಸ್ ಗುಣಮಟ್ಟ (Carcass Quality)
- ಏಕರೂಪತೆ (Uniformity): ಹೆಚ್ಚು — ಏಕರೂಪದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಕಸ್ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ
- ಬಿಸಿಯನ್ನು ತಾಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (Heat Tolerance): ಹೆಚ್ಚು — ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ
- ಕಾಲುಗಳ ಬಲ (Leg Strength): ಉತ್ತಮ — ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ಮೆಟಾಬಾಲಿಕ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ
ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅಗತ್ಯಗಳು (Management Requirements)
- ಶೆಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (Housing): ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಓಪನ್-ಸೈಡೆಡ್ ಮತ್ತು ಅರೆ-ನಿಯಂತ್ರಿತ (Semi-controlled) ಶೆಡ್ಡುಗಳು
- ಬ್ರೂಡಿಂಗ್ ತಾಪಮಾನ (Brooding Temperature): ಮೊದಲ ದಿನ 33°C ಇದ್ದು, ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕು
- ಸ್ಟಾಕಿಂಗ್ ಸಾಂದ್ರತೆ (Stocking Density): ಪ್ರತಿ ಹಕ್ಕಿಗೆ 1.15–1.25 ಚದರ ಅಡಿ
- ಬೆಳಕು (Lighting): 18–20 ಗಂಟೆಗಳ ಬೆಳಕು
- ಫೀಡ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (Feed Program): ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ ಮತ್ತು ಸೋಯಾ ಆಧಾರಿತ ಫೀಡ್; ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದಂತೆ ರೈಸ್ ಗ್ಲುಟನ್ ಮೀಲ್‌ನಂತಹ ಪರ್ಯಾಯ ಕಚ್ಚಾ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು (15% ವರೆಗೆ) ಬಳಸಬಹುದು; ಲ್ಯಾಕ್ಟೋಬ್ಯಾಸಿಲಸ್ ರಿಯುಟೆರಿಯಂತಹ ಪ್ರೊಬಯಾಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಫೀಡ್ ಜೊತೆಗೆ ನೀಡುವುದರಿಂದ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ, ಕರುಳಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ
ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಂಶಗಳು (Health Considerations)
- ಬದಲಾಗುವ ಫೀಲ್ಡ್ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ
- ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ಮೆಟಾಬಾಲಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಕಾಲುಗಳ ಬಲ
- ಲ್ಯಾಕ್ಟೋಬ್ಯಾಸಿಲಸ್ ರಿಯುಟೆರಿಯಂತಹ ಪ್ರೊಬಯಾಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಫೀಡ್ ಜೊತೆಗೆ ನೀಡುವುದರಿಂದ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ, ಕರುಳಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ
ಆರ್ಥಿಕ ಮಹತ್ವ (Economic Importance)
ಸಮತೋಲಿತ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗೆ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಇದರ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಪರ್ಯಾಯ ಫೀಡ್ ಬಳಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಫಾರಂಗಳಿಗೆ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಇದು 30 ನೇ ರಾಂಡಮ್ ಸ್ಯಾಂಪಲ್ ಪೌಲ್ಟ್ರಿ ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್ ಟೆಸ್ಟ್ (RSPPT) ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.
ಪ್ರಯೋಜನಗಳು (Advantages)
- ಸಮತೋಲಿತ, ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಬ್ರಾಯ್ಲರ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ
- ವಿವಿಧ ಶೆಡ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ
- ಪರ್ಯಾಯ ಫೀಡ್ ಫಾರ್ಮುಲೇಶನ್‌ಗಳಲ್ಲೂ ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಯ ಆರೋಗ್ಯ
- ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ರೋಗ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ
ಮಿತಿಗಳು (Limitations)
- ಸಾಂದ್ರ (ಇಂಟೆನ್ಸಿವ್) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ವಿಶೇಷ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ರಾಯ್ಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ನಿಧಾನವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರ (Growth Rate) ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಫ್‌ಸಿಆರ್ (FCR)
- ವೆಂಕಾಬ್‌ನಂತಹ ಖಾಸಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆ ವಿತರಣಾ ಜಾಲ
ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತ ಕೋಳಿ ಸಾಕಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು (Best Suitable Farming Systems)
- ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಓಪನ್-ಸೈಡೆಡ್ ಮತ್ತು ಅರೆ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಶೆಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು
- ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ರೈತರು
- ಪರ್ಯಾಯ ಫೀಡ್ ಫಾರ್ಮುಲೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಫಾರಂಗಳು
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು (References)
- ICAR-CARI Core Research Areas: Avian Genetics and Breeding — ICAR-Central Avian Research Institute, 2025, CARI Official Portal
- Lactobacillus reuteri and MOS supplementation on CARIBRO-Vishal growth performance — Indian Journal of Animal Sciences, 2022, ICAR Journals
- L-Threonine supplementation in low protein diets of CARIBRO-Vishal broiler chickens — Scientific Papers: Animal Science and Biotechnologies, 2022, SPASB Journal
Review official commercial growth, feed intake, and FCR efficiency trajectories for Cobb 500, Ross 308, and VenCobb 430 with governed biophysical comparability.
ಸಂಬಂಧಿತ ಲೇಖನಗಳು
ಅನಕ್ (Anak)
The Israeli Anak broiler line was a commercial broiler genotype developed by Anak Breeders in Israel and introduced to India in the late 1970s and 1980s. It offered good heat tolerance due to its genetic development in Mediterranean climates. However, its lack of local technical and breeding infrastructure prevented it from competing effectively with dominant localized Cobb lines, leading to its discontinuation. It is no longer commercially available.
ಆರ್ಬರ್ ಏಕರ್ಸ್ ಪ್ಲಸ್ (Arbor Acres Plus)
The Arbor Acres Plus is a commercial broiler genotype developed by Aviagen Group in the United States, first introduced in the 1990s and available in India since the late 1990s to early 2000s. It was bred to deliver balanced, cost-effective performance across a range of housing systems and environmental conditions. The latest genetic version is the Arbor Acres Plus (2012/2019 Performance Objectives).
ಕ್ಯಾರಿಬ್ರೋ-ಧನರಾಜ (CARIBRO-Dhanraja)
CARIBRO-Dhanraja (also known as CARI Dhanraja or Dhanraja Coloured Broiler) is a multi-colored commercial broiler genotype developed by ICAR-Central Avian Research Institute (CARI), Izatnagar, in the 1990s. It was developed to support backyard and semi-intensive poultry farming in India. It is primarily utilized by small-to-medium-scale farmers who require a colored broiler that fetches a premium in local live-bird markets.
ಕ್ಯಾರಿಬ್ರೋ-ಮೃತ್ಯುಂಜಯ (CARIBRO-Mritunjaya)
CARIBRO-Mritunjaya (also known as CARI Mritunjai or Mritunjaya Broiler) is a commercial broiler genotype developed by ICAR-Central Avian Research Institute (CARI), Izatnagar, in the late 1990s to early 2000s. It incorporates the Naked Neck gene, which reduces feather coverage on the neck and body by approximately 20%–30%, improving the bird's ability to dissipate heat and survive in high temperatures. It was developed specifically for hot and dry agro-climatic zones of India.
ಕ್ಯಾರಿಬ್ರೋ-ಟ್ರೋಪಿಕಾನಾ (CARIBRO-Tropicana)
CARIBRO-Tropicana (also known as CARI Tropicana or Tropicana Broiler) is a commercial broiler genotype developed by ICAR-Central Avian Research Institute (CARI), Izatnagar, in the late 1990s to early 2000s. It incorporates both the Naked Neck and Frizzle genes, which significantly reduce feather coverage and modify feather structure to improve heat dissipation and survival in high temperature and humidity. It was developed specifically for hot and humid coastal and tropical regions of India.