ಗುರುತು (Identity)

ಕೇಜ್‌ಗಳಲ್ಲಿ (ಪಂಜರಗಳಲ್ಲಿ) ಸಾಕುವ ಲೇಯರ್ ಕೋಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಕ್ಯಾಲೊರಿ/ಶಕ್ತಿಯ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸೀಮಿತ ಚಲನವಲನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಲ್ಲದ ಮೆಟಾಬಾಲಿಕ್ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ. ಅತಿಯಾದ ಡಿ ನೋವೊ ಲಿಪೊಜೆನೆಸಿಸ್ ಯಕೃತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಲಿಪಿಡ್ ಶೇಖರಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ, ಯಕೃತ್ತಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ ಯಕೃತ್ತು ಒಡೆದು ಮಾರಕ ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅವಲೋಕನ (Overview)

ಫ್ಯಾಟಿ ಲಿವರ್ ಹೆಮರಾಜಿಕ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ (FLHS) ಕೇಜ್ ಲೇಯರ್ ಫಾರಂಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಲ್ಲದ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಈಸ್ಟ್ರೊಜೆನ್ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಹಳದಿ ಲೋಳೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ಯಕೃತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಲಿಪೊಜೆನೆಸಿಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಆಹಾರದಲ್ಲಿನ ಅತಿಯಾದ ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಯಾಮದ ಕೊರತೆಯು ಯಕೃತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊರೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೊಬ್ಬಿನಂಶವು ಒಣ ತೂಕದ 70% ವರೆಗೆ ತಲುಪಿ, ಯಕೃತ್ತನ್ನು ಬೇಗನೆ ಒಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುವಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಆಯಾಸ/ಒತ್ತಡವು ಯಕೃತ್ತಿನ ಕ್ಯಾಪ್ಸುಲ್ ಅನ್ನು ಒಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯ ಬಿಸಿ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಶಕ್ತಿಯ ಅಗತ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಿರುವುದರಿಂದ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣವು ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಇದರ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಫೀಡ್ ಸೇವನೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌ಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಲಿಪಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಲಿಪೊಟ್ರೋಪಿಕ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು (ಕೋಲಿನ್, ಮೆಥಿಯೋನಿನ್ (Methionine), ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ12) ಪೂರಕವಾಗಿ ನೀಡುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ರಚಿತ ಅಂಶಗಳು (Structured Facts)

ವರ್ಗೀಕರಣ (Classification)

ಮೆಟಾಬಾಲಿಕ್ (Metabolic) > ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಲ್ಲದ (Non-Infectious)

ರೋಗವ್ಯಾಪ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ (Epidemiology)

• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರೋಗದ ಹರಡುವಿಕೆ: ಕೇಜ್ ಲೇಯರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ
• ತೀವ್ರತೆ: ಮಧ್ಯಮದಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ಮಟ್ಟ
• ಬಾಧಿತ ಪ್ರಭೇದಗಳು: ಕೋಳಿಗಳು (ಕೇಜ್ ಲೇಯರ್‌ಗಳು)
• ಬಾಧಿತ ವಯಸ್ಸು: ಗರಿಷ್ಠ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಹಂತ ಮೀರಿದ ಲೇಯರ್‌ಗಳು (> 35 ವಾರಗಳ ವಯಸ್ಸು)
• ಹರಡುವಿಕೆ: ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಲ್ಲದ್ದು (Non-infectious)
• ಋತುಮಾನ: ಬಿಸಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಗರಿಷ್ಠ
• ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ: 3% ರಿಂದ 5% (ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ 10% ವರೆಗೆ); ಒಟ್ಟು ಕೇಜ್ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 74% ವರೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ
• ರೋಗಬಾಧಿತ ಪ್ರಮಾಣ: ಹೆಚ್ಚು (ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಿಲ್ಲದ ಬೊಜ್ಜು / ಸಬ್‌ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಒಬೆಸಿಟಿ)
• ಆರ್ಥಿಕ ಮಹತ್ವ (Economic Importance): ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಲ್ಲದ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ

ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಲಕ್ಷಣಗಳು (Clinical Signs)

• ಆರಂಭಿಕ/ಮಧ್ಯಂತರ: ಹಕ್ಕಿಗಳು ಅತಿಯಾದ ತೂಕ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಬಿಳಿಚಿಕೊಂಡ ತುರಾಯಿ
• ಮುಂದುವರಿದ ಹಂತ: ಯಾವುದೇ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಹಠಾತ್ ಸಾವು. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ, ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳ ಮತ್ತು ಯಕೃತ್ತಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ.
• ಶವಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು (ಪೋಸ್ಟ್‌ಮಾರ್ಟಮ್): ಹೊಟ್ಟೆಯ ಕುಹರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ರಕ್ತ. ಯಕೃತ್ತು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ, ತಿಳಿ-ಹಳದಿ, ಮೃದುವಾಗಿ, ಜಿಡ್ಡಾಗಿ, ಬೇಗನೆ ಒಡೆಯುವಂತಿದ್ದು, ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಬ್‌ಕ್ಯಾಪ್ಸುಲರ್ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೊಬ್ಬಿನ ಶೇಖರಣೆ.

ರೋಗನಿರ್ಣಯ (Diagnosis)

• ಫೀಲ್ಡ್ ರೋಗನಿರ್ಣಯ: ಅತಿಯಾದ ತೂಕವಿರುವ ಲೇಯರ್‌ಗಳ ಹಠಾತ್ ಸಾವು; ಯಕೃತ್ತಿನಿಂದ ಆಂತರಿಕ ರಕ್ತಸ್ರಾವ
• ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು: ಯಕೃತ್ತಿನ ಲಿಪಿಡ್ ಅಂಶದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ; ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕೊಬ್ಬಿನ ಒಳನುಸುಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೋಶ ರಚನೆಯ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಹಿಸ್ಟೋಪಾಥಾಲಜಿ
• ಡಿಫರೆನ್ಷಿಯಲ್ ರೋಗನಿರ್ಣಯ: ಇನ್‌ಕ್ಲೂಷನ್ ಬಾಡಿ ಹೆಪಟೈಟಿಸ್, ಲಿಂಫಾಯ್ಡ್ ಲ್ಯುಕೋಸಿಸ್

ಚಿಕಿತ್ಸೆ (Treatment)

• ತಕ್ಷಣದ ಕ್ರಮಗಳು: ಶಕ್ತಿಯ (ಕ್ಯಾಲೊರಿ) ಸೇವನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದು
• ಪೋಷಕ ಆರೈಕೆ: ವಿಟಮಿನ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ
• ಔಷಧಿಗಳು: ಲಿಪೊಟ್ರೋಪಿಕ್ ಅಂಶಗಳು (ಕೋಲಿನ್, ಮೆಥಿಯೋನಿನ್ (Methionine), ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ12), ಎಲ್-ಟ್ರಿಪ್ಟೊಫಾನ್
• ವಿತ್‌ಡ್ರಾವಲ್ ಅವಧಿ: ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ
• ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ: ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿಲ್ಲ

ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ (Prevention)

• ಲಸಿಕೆ: ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ
• ಬಯೋಸಿಕ್ಯುರಿಟಿ (Biosecurity): ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ
• ಫಾರಂ ನಿರ್ವಹಣೆ: ಅತಿಯಾಗಿ ಆಹಾರ ನೀಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು; ಆರಂಭಿಕ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ (22-30 ವಾರಗಳು) ಫೀಡ್ ಸೇವನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು; ಆಹಾರದಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌ಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಲಿಪಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು; ಬಿಸಿ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ (ಎನರ್ಜಿ) ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು

ಪ್ರಮಾಣಾತ್ಮಕ ಡೇಟಾ (Quantitative Data)

• ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ದರ (Mortality Rate): 3% ರಿಂದ 5% (ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ 10% ವರೆಗೆ)
• ಗುರಿ ವಯಸ್ಸು (Target Age): > 35 ವಾರಗಳು
• ಯಕೃತ್ತಿನ ಲಿಪಿಡ್ ಅಂಶ (Hepatic Lipid Content): ಒಣ ತೂಕದ 50% ರಿಂದ 70%
• ಹೌಸಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (Housing System): ಕೇಜ್-ಮುಕ್ತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ 0-5% ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಕೇಜ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 74% ವರೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ

ಸಂಬಂಧಗಳು (Relationships)

• ಲಸಿಕೆಗಳು (Vaccines): ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ
• ಔಷಧಿಗಳು (Medicines): ಕೋಲಿನ್, ಮೆಥಿಯೋನಿನ್ (Methionine), ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ12
• ತಳಿ ಸಂವೇದನಾಶೀಲತೆ (Breed Susceptibility): ಕೇಜ್ ಲೇಯರ್‌ಗಳು
• ಪೂರ್ವಪ್ರೇರಕ ಅಂಶಗಳು (Predisposing Factors): ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಸರ ತಾಪಮಾನ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌ಯುಕ್ತ ಆಹಾರ