ಗುರುತು (Identity)

ಇದು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬದುಕುವ ಲೇಯರ್ ಕೋಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ, ಲಿಂಫೋಪ್ರೊಲಿಫರೇಟಿವ್ ನಿಯೋಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ವೈರಲ್ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದೆ. ಸೆಲ್-ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್, ಡಬಲ್-ಸ್ಟ್ರಾಂಡೆಡ್ DNA ವೈರಸ್‌ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಈ ರೋಗವು ಆಂಕೊಜೆನಿಕ್ ಮತ್ತು ನರಮಂಡಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಟಿ-ಸೆಲ್ ಲಿಂಫೋಮಾಗಳು, ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ದಮನ (Immunosuppression) ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಅವಲೋಕನ (Overview)

ಮಾರೆಕ್ಸ್ ಡಿಸೀಸ್ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬದುಕುವ ಕೋಳಿ ತಳಿಗಳನ್ನು (ಲೇಯರ್‌ಗಳು) ಬಾಧಿಸುವ ಗಂಭೀರ ವೈರಲ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಕಾರಕವಾಗಿದೆ. MDV-1 ವೈರಸ್ ಬಿ-ಲಿಂಫೋಸೈಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿ, ನಂತರ CD4+ ಟಿ-ಲಿಂಫೋಸೈಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆ ತಲುಪಿ ನಿಯೋಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ರೂಪಾಂತರ ಹಾಗೂ ಆಂತರಿಕ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಫೋಮಾಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ನರಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಚರ್ಮವನ್ನು ಬಾಧಿಸಿ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಹಾಗೂ ಗೆಡ್ಡೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇಲ್ಲ. ಇದರ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ 18 ನೇ ದಿನದ ಇನ್-ಓವೊ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹ್ಯಾಚರಿಯಲ್ಲಿ 0 ನೇ ದಿನದಂದು ನೀಡಲಾಗುವ ಲಸಿಕೆಗಳ (ಮಾರೆಕ್ಸ್ HVT, SB-1, CVI988/Rispens, HVT-ND ರಿಕಾಂಬಿನೆಂಟ್) ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಸೆಲ್-ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಲಸಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ (-196°C) ಅಗತ್ಯವಿದೆ. MDV-ಪ್ರೇರಿತ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ದಮನವು (Immunosuppression) ಇತರ ಲಸಿಕೆಗಳು ವಿಫಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ರಚಿತ ಅಂಶಗಳು (Structured Facts)

ವರ್ಗೀಕರಣ (Classification)

ವೈರಲ್ > ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಕಾರಕ

ರೋಗವ್ಯಾಪ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ (Epidemiology)

• Prevalence in India: ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿಲ್ಲ
• Severity: ಅಧಿಕ
• Affected Species: ಕೋಳಿಗಳು (ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬದುಕುವ ಲೇಯರ್‌ಗಳು)
• Affected Age: ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಬಾಧಿಸುತ್ತದೆ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 12 ರಿಂದ 24 ವಾರಗಳ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ
• Transmission: ಸೋಂಕಿತ ತಲೆಹೊಟ್ಟು/ಗರಿಗಳ ಧೂಳನ್ನು ಉಸಿರಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ (ಹಕ್ಕಿಯಿಂದ ಹಕ್ಕಿಗೆ) ಹರಡುತ್ತದೆ
• Seasonality: ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿಲ್ಲ
• Mortality: ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 80% ರಿಂದ 100% ವರೆಗೆ
• Morbidity: ಲಸಿಕೆ ಹಾಕದ ಫ್ಲಾಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 10% ರಿಂದ 50%
• Economic Importance: ಅಧಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಮಹತ್ವ (Economic Importance) (ಕಾರ್ಕಸ್ ತಿರಸ್ಕರಣೆ (Carcass Condemnation), ಹೆಚ್ಚಿನ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ)

ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಲಕ್ಷಣಗಳು (Clinical Signs)

• Early/Intermediate: ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಇನ್‌ಕ್ಯುಬೇಶನ್ (3-4 ವಾರಗಳಿಂದ ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ)
• Advanced: ಅಸಮಾನ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ("ರೇಂಜ್ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು"), ಐರಿಸ್ ವಿಕೃತಿ/ಕುರುಡುತನ ("ಗ್ರೇ ಐ"), ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಗಂಟುಗಳು; ಆಂಕೊಜೆನಿಕ್/ನರಮಂಡಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಾಧಿಸುತ್ತದೆ
• Postmortem Findings: ಪೆರಿಫೆರಲ್ ನರಗಳು (ಸಿಯಾಟಿಕ್, ಬ್ರೇಕಿಯಲ್, ವ್ಯಾಗಸ್) ಗೆರೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಒಂದು ಬದಿ ಅಥವಾ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ದಪ್ಪಗಾಗುವುದು. ಆಂತರಿಕ ಅಂಗಗಳ ಲಿಂಫೋಮಾಗಳು (ಯಕೃತ್ತು, ಗುಲ್ಮ, ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳು, ಹೃದಯ, ಪ್ರೊವೆಂಟ್ರಿಕ್ಯುಲಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬೂದು-ಬಿಳಿ ಗಂಟುಗಳು/ಮಾಂಸಖಂಡದ ಬೆಳವಣಿಗೆ).

ರೋಗನಿರ್ಣಯ (Diagnosis)

• Field Diagnosis: ಹಂತ-ಹಂತವಾಗಿ ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳುವ ಅಸಮಾನ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು, "ಗ್ರೇ ಐ", ಚರ್ಮದ ಮೇಲಿನ ಗಂಟುಗಳು
• Laboratory Tests: ಹಿಸ್ಟೋಪಾಥಾಲಜಿ (ನರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲಿಯೊಮಾರ್ಫಿಕ್ ಲಿಂಫಾಯ್ಡ್ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಒಳನುಸುಳುವಿಕೆ), meq ಆಂಕೋಜೀನ್ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿದ PCR, ಇಮ್ಯುನೊಹಿಸ್ಟೊಕೆಮಿಕಲ್ ಪರೀಕ್ಷೆ
• Differential Diagnosis: ಏವಿಯನ್ ಲ್ಯುಕೋಸಿಸ್, ರೆಟಿಕ್ಯುಲೋಎಂಡೋಥೀಲಿಯೋಸಿಸ್, ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ ಕೊರತೆಗಳು

ಚಿಕಿತ್ಸೆ (Treatment)

• Immediate Actions: ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿಲ್ಲ
• Supportive Care: ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿಲ್ಲ
• Medicines: ಯಾವುದೇ ಔಷಧಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ
• Withdrawal: ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿಲ್ಲ
• Veterinary Intervention: ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿಲ್ಲ

ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ (Prevention)

• Vaccination: ಮಾರೆಕ್ಸ್ HVT, SB-1, CVI988/Rispens (0 ನೇ ದಿನ ಚರ್ಮದ ಕೆಳಗೆ ನೀಡುವ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್), HVT-ND ರಿಕಾಂಬಿನೆಂಟ್ (18 ನೇ ದಿನ ಇನ್-ಓವೊ ಅಥವಾ ಚರ್ಮದ ಕೆಳಗೆ)
• Biosecurity: ನಿಯಮಿತ ಬಯೋಸಿಕ್ಯುರಿಟಿ (Biosecurity) ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಮೂಲಕ ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು
• Farm Management: ಸೆಲ್-ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಲಸಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ದ್ರವ ಸಾರಜನಕ ಸೈಲೋಗಳಲ್ಲಿ (-196°C) ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ

ಪ್ರಮಾಣಾತ್ಮಕ ಡೇಟಾ (Quantitative Data)

• ರೋಗಬಾಧಿತ ಪ್ರಮಾಣ ದರ (Morbidity Rate): 10% ರಿಂದ 50% (ಲಸಿಕೆ ಹಾಕದಿದ್ದಾಗ)
• ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ದರ (Mortality Rate): 80% ರಿಂದ 100% (ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ)
• ಸಂಗ್ರಹಣಾ ತಾಪಮಾನ (Storage Temperature): -196°C (ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ದ್ರವ ಸಾರಜನಕ ಸೈಲೋಗಳು)
• ಲಸಿಕಾಕರಣ ದಿನ (Vaccination Day): 18 ನೇ ದಿನ ಇನ್-ಓವೊ ಅಥವಾ 0 ನೇ ದಿನ

ಸಂಬಂಧಗಳು (Relationships)

• ಲಸಿಕೆಗಳು (Vaccines): ಮಾರೆಕ್ಸ್ HVT, HVT-ND ರಿಕಾಂಬಿನೆಂಟ್, SB-1, CVI988/Rispens
• ಔಷಧಿಗಳು (Medicines): ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ
• ತಳಿ ಸಂವೇದನಾಶೀಲತೆ (Breed Susceptibility): ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬದುಕುವ ಲೇಯರ್‌ಗಳು
• ಉಪಕರಣಗಳು (Equipment): ದ್ರವ ಸಾರಜನಕ ಸೈಲೋಗಳು (Liquid Nitrogen Silos)
• ಪೂರ್ವಪ್ರೇರಕ ಸಂಬಂಧಗಳು (Predisposing Relationships): ತೀವ್ರ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ದಮನ (Immunosuppression) ಇತರ ಲಸಿಕೆಗಳ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದು (ಚಿಕನ್ ಇನ್‌ಫೆಕ್ಷಿಯಸ್ ಅನೆಮಿಯಾ, ಇತ್ಯಾದಿ)