ಗುರುತು (Identity)

ಸಿಂಗಲ್-ಸ್ಟ್ರಾಂಡೆಡ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (ssRNA) ಗ್ಯಾಮಕರೋನಾವೈರಸ್‌ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತೀವ್ರ, ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಡುವ ವೈರಲ್ ಕಾಯಿಲೆ. ಇದು ಉಸಿರಾಟ, ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ತೀವ್ರ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು (ಯುರೋಲಿಥಿಯಾಸಿಸ್), ನೀರಿನಂತಿರುವ ಮೊಟ್ಟೆಯ ಬಿಳಿ ಲೋಳೆ ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಕುಸಿತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಅವಲೋಕನ (Overview)

ಇನ್‌ಫೆಕ್ಷಿಯಸ್ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್ (IBV) ಬ್ರಾಯ್ಲರ್ ಮತ್ತು ಲೇಯರ್ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆಯ ವೈರಲ್ ರೋಗಾಣುವಾಗಿದೆ. ಈ ವೈರಸ್ ಶ್ವಾಸನಾಳದ ಸಿಲಿಯೇಟೆಡ್ ಎಪಿಥೀಲಿಯಲ್ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿ ಸಿಲಿಯಾಗಳ ನಾಶಕ್ಕೆ (ಡಿಸಿಲಿಯೇಶನ್) ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಇದರ ರೂಪಾಂತರಿತ ತಳಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ನೆಫ್ರೋಟ್ರೋಪಿಕ್ ಆಗಿರುತ್ತವೆ (ಮೂತ್ರಪಿಂಡಕ್ಕೆ ಹಾನಿ) ಅಥವಾ ಅಂಡನಾಳವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ನೀರಿನಂತಿರುವ ಮೊಟ್ಟೆಯ ಬಿಳಿ ಲೋಳೆ ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ (50% ವರೆಗೆ) ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಲಿಯಾ ಹಾನಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪರಿಸರದ ಅಮೋನಿಯಾವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಮರ್ಪಕ ಗಾಳಿ-ಬೆಳಕನ್ನು (ವೆಂಟಿಲೇಶನ್) ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಲೈವ್ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದ ಅಥವಾ ಇನ್‌ಆ್ಯಕ್ಟಿವೇಟೆಡ್ ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮಾಸ್-ಮಾದರಿಯ H120, ND+IB+EDS ಕಿಲ್ಡ್) ಇದರ ಮುಖ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ. IBV ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಲೋಳೆಪೊರೆಯ ಹಾನಿಯು ಹಿಂಡುಗಳನ್ನು ದ್ವಿತೀಯಕ ಕೋಲಿಸೆಪ್ಟಿಸೀಮಿಯಾ (APEC) ಗೆ ಬಲವಾಗಿ ತುತ್ತಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ರಚಿತ ಅಂಶಗಳು (Structured Facts)

ವರ್ಗೀಕರಣ (Classification)

ವೈರಲ್ (Viral) > ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಾಣು (Infectious Pathogen)

ರೋಗವ್ಯಾಪ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ (Epidemiology)

• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರೋಗದ ಹರಡುವಿಕೆ: ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿಲ್ಲ
• ತೀವ್ರತೆ: ಹೆಚ್ಚು
• ಬಾಧಿತ ಪ್ರಭೇದಗಳು: ಕೋಳಿಗಳು (ಲೇಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಎಳೆಯ ಮರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಬಾಧಿತವಾಗುತ್ತವೆ)
• ಬಾಧಿತ ವಯಸ್ಸು: ಎಲ್ಲಾ ವಯೋಮಾನದ ವರ್ಗಗಳು; 3 ವಾರಗಳೊಳಗಿನ ಮರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ಹಾನಿಯ ಅಪಾಯ ಗರಿಷ್ಠ
• ಹರಡುವಿಕೆ: ಗಾಳಿಯ ಕಣಗಳು (ಏರೋಸಾಲ್ಸ್), ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಸರಣದ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಸಮತಲ ಪ್ರಸರಣ (ಹಾರಿಜಾಂಟಲ್)
• ಋತುಮಾನ: ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿಲ್ಲ
• ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ: < 5% (ಸಂಕೀರ್ಣವಲ್ಲದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ), ಎಳೆಯ ಮರಿಗಳಲ್ಲಿ ನೆಫ್ರೋಟ್ರೋಪಿಕ್ ತಳಿಗಳಿದ್ದರೆ 30% ವರೆಗೆ
• ರೋಗಬಾಧಿತ ಪ್ರಮಾಣ: ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದ ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 100%
• ಆರ್ಥಿಕ ಮಹತ್ವ (Economic Importance): ಹೆಚ್ಚು

ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಲಕ್ಷಣಗಳು (Clinical Signs)

• ಆರಂಭಿಕ/ಮಧ್ಯಂತರ: ಶ್ವಾಸನಾಳದ ಶಬ್ದ (ರೇಲ್ಸ್), ಕೆಮ್ಮು, ಸೀನು, ಮೂಗಿನಿಂದ ಸ್ರಾವ, ತೇವವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳು, ತೀವ್ರ ಆಯಾಸ/ನಿಶ್ಯಕ್ತಿ. ನೆಫ್ರೋಟ್ರೋಪಿಕ್: ತೀವ್ರ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ, ನೀರಿನ ಸೇವನೆ ಹೆಚ್ಚಳ (ಪಾಲಿಡಿಪ್ಸಿಯಾ).
• ಮುಂದುವರಿದ ಹಂತ: ಮೊಟ್ಟೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ (50% ವರೆಗೆ); ತೆಳುವಾದ ಚಿಪ್ಪಿನ, ವಿಕಾರವಾದ ಅಥವಾ ಚಿಪ್ಪಿಲ್ಲದ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನಂತಿರುವ ತೆಳುವಾದ ಆಲ್ಬುಮಿನ್ (ಬಿಳಿ ಲೋಳೆ). ಉಸಿರಾಟ, ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ.
• ಶವಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು (ಪೋಸ್ಟ್‌ಮಾರ್ಟಮ್): ಕ್ಯಾಟರಲ್ ಟ್ರಾಕಿಯೈಟಿಸ್, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ/ದಟ್ಟಣೆ, ಗಾಳಿ ಚೀಲಗಳಲ್ಲಿ ಸೀರಸ್/ಚೀಸ್ ಮಾದರಿಯ ಸ್ರಾವ. ನೆಫ್ರೋಟ್ರೋಪಿಕ್: ಯೂರೇಟ್ ಶೇಖರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಊದಿಕೊಂಡ ಬಿಳಿಚಿದ ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳು. ಲೇಯರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ: ಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಬಲ ಅಂಡನಾಳ (ಓವಿಡಕ್ಟ್).

ರೋಗನಿರ್ಣಯ (Diagnosis)

• ಫೀಲ್ಡ್ ರೋಗನಿರ್ಣಯ: ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೊಟ್ಟೆಯ ಚಿಪ್ಪು/ಆಲ್ಬುಮಿನ್ ದೋಷಗಳು ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ನೀರು ಕುಡಿಯುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ (ಪಾಲಿಡಿಪ್ಸಿಯಾ) ಕಂಡುಬರುವ ಉಸಿರಾಟದ ಲಕ್ಷಣಗಳು
• ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು: S1 ಜೀನ್ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು RT-PCR, ಸಿರೋಟೈಪ್‌ಗಾಗಿ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸಿಂಗ್, ಎಂಬ್ರಿಯೋನೇಟೆಡ್ ಮೊಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಸ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಿಕೆ (ಭ್ರೂಣ ಕುಬ್ಜವಾಗುವುದು/ಸುರುಳಿಯಾಗುವುದು), ELISA
• ಡಿಫರೆನ್ಷಿಯಲ್ ರೋಗನಿರ್ಣಯ: ರಾಣಿಕೇತ್ ರೋಗ (Newcastle Disease), ಇನ್‌ಫೆಕ್ಷಿಯಸ್ ಲ್ಯಾರಿಂಗೋಟ್ರಾಕಿಯೈಟಿಸ್ (ILT), ಮೈಕೋಪ್ಲಾಸ್ಮೋಸಿಸ್ (Mycoplasmosis)

ಚಿಕಿತ್ಸೆ (Treatment)

• ತಕ್ಷಣದ ಕ್ರಮಗಳು: ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿಲ್ಲ
• ಪೋಷಕ ಆರೈಕೆ: ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿಲ್ಲ
• ಔಷಧಿಗಳು: ಯಾವುದೇ ಔಷಧಿಗಳಿಲ್ಲ
• ವಿತ್‌ಡ್ರಾವಲ್ ಅವಧಿ: ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿಲ್ಲ
• ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ: ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿಲ್ಲ

ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ (Prevention)

• ಲಸಿಕೆ: ಮೊದಲ ದಿನದ ಮರಿಗಳಿಗೆ IB H120 (ಸ್ಪ್ರೇ / ಕಣ್ಣಿನ ಹನಿ); ND+IB+EDS ಕಿಲ್ಡ್ ಲಸಿಕೆ (ಸಬ್‌ಕ್ಯುಟೇನಿಯಸ್ / ಇಂಟ್ರಾಮಸ್ಕುಲರ್ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್)
• ಬಯೋಸಿಕ್ಯುರಿಟಿ (Biosecurity): ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಯೋಸಿಕ್ಯುರಿಟಿ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ಗಳು
• ಫಾರಂ ನಿರ್ವಹಣೆ: ಪರಿಸರದ ಅಮೋನಿಯಾ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸೂಕ್ತ ಗಾಳಿ-ಬೆಳಕನ್ನು (ಏರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್) ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು

ಪ್ರಮಾಣಾತ್ಮಕ ಡೇಟಾ (Quantitative Data)

• ರೋಗಬಾಧಿತ ಪ್ರಮಾಣ ದರ (Morbidity Rate): ~100%
• ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ದರ (Mortality Rate): < 5% (ಸಂಕೀರ್ಣವಲ್ಲದ); 30% ವರೆಗೆ (ನೆಫ್ರೋಟ್ರೋಪಿಕ್)
• ಮೊಟ್ಟೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಇಳಿಕೆ (Egg Production Drop): Up to 50%

ಸಂಬಂಧಗಳು (Relationships)

• ಲಸಿಕೆಗಳು (Vaccines): IB H120, ND+IB+EDS Killed
• ಔಷಧಿಗಳು (Medicines): ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ
• ಸಿನರ್ಜಿಸ್ಟಿಕ್/ಪೂರ್ವಪ್ರೇರಕ ಅಂಶಗಳು (Synergistic/Predisposing Factors): ಅಮೋನಿಯಾ ವಿಷತ್ವ (Ammonia Toxicity) (ಸಿಲಿಯಾ ಹಾನಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ), Escherichia coli (ಕೋಲಿಬ್ಯಾಸಿಲೋಸಿಸ್ (Colibacillosis))