ಗುರುತು (Identity)

ಡೈಮಾರ್ಫಿಕ್ ಈಸ್ಟ್ Candida albicans ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಜೀರ್ಣಾಂಗ ನಾಳದ ಅವಕಾಶವಾದಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಕಾಯಿಲೆ. ಆ್ಯಂಟಿಬಯಾಟಿಕ್‌ಗಳ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆ ಅಥವಾ ವಿಟಮಿನ್ ಎ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುವ ಇದು ಅನ್ನನಾಳ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಪ್‌ನ ಲೋಳೆಪೊರೆಯ ಎಪಿಥೀಲಿಯಂ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ, ಹೈಪರ್‌ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ "ಟರ್ಕಿಶ್ ಟವೆಲ್" ಮಾದರಿಯ ಗಾಯಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಅವಲೋಕನ (Overview)

ಕ್ಯಾಂಡಿಡಿಯಾಸಿಸ್ (Candidiasis) ಎಂಬುದು ಮಧ್ಯಮ ಆದ್ಯತೆಯ ಅವಕಾಶವಾದಿ ರೋಗಾಣುವಾಗಿದೆ. Candida albicans ಜೀರ್ಣಾಂಗದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಈಸ್ಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬ್ರಾಡ್-ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್ ಆ್ಯಂಟಿಬಯಾಟಿಕ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅಥವಾ ವಿಟಮಿನ್ ಎ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ದೇಹದ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಕುಂದಿದಾಗ ರೋಗಕಾರಕ ಕವಕಜಾಲವಾಗಿ (ಹೈಫೆ) ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಜೀರ್ಣಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು (ಕ್ರಾಪ್, ಅನ್ನನಾಳ) ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಬಿಳಿ, ಚೀಸ್ ಮಾದರಿಯ ಪದರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಬ್ರಾಡ್-ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್ ಆ್ಯಂಟಿಬಯಾಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತಾಮ್ರದ ಸಲ್ಫೇಟ್ (ಕಾಪರ್ ಸಲ್ಫೇಟ್) ಅಥವಾ ಫೀಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನೈಸ್ಟಾಟಿನ್ ನೀಡುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ರಚಿತ ಅಂಶಗಳು (Structured Facts)

ವರ್ಗೀಕರಣ (Classification)

ಶಿಲೀಂಧ್ರ (Fungal) > ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಾಣು (Infectious Pathogen)

ರೋಗವ್ಯಾಪ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ (Epidemiology)

• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರೋಗದ ಹರಡುವಿಕೆ: ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿಲ್ಲ
• ತೀವ್ರತೆ: ಕಡಿಮೆಯಿಂದ ಮಧ್ಯಮ
• ಬಾಧಿತ ಪ್ರಭೇದಗಳು: ಕೋಳಿಗಳು
• ಬಾಧಿತ ವಯಸ್ಸು: 6 ವಾರಗಳೊಳಗಿನ ಎಳೆಯ ಮರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕ ಲೇಯರ್ ಕೋಳಿಗಳು
• ಹರಡುವಿಕೆ: ಕಲುಷಿತ ಫೀಡ್ ಅಥವಾ ನೀರನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ ಸಮತಲವಾಗಿ (ಹಾರಿಜಾಂಟಲ್) ಹರಡುತ್ತದೆ
• ಋತುಮಾನ: ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿಲ್ಲ
• ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ: < 5% (ಸಂಕೀರ್ಣವಲ್ಲದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ)
• ರೋಗಬಾಧಿತ ಪ್ರಮಾಣ: ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಕುಂದಿದ ಹಿಂಡುಗಳಲ್ಲಿ 10% ರಿಂದ 30%
• ಆರ್ಥಿಕ ಮಹತ್ವ (Economic Importance): ಕಡಿಮೆ

ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಲಕ್ಷಣಗಳು (Clinical Signs)

• ಆರಂಭಿಕ/ಮಧ್ಯಂತರ: ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕುಂಠಿತ, ಆಯಾಸ, ನಿಶ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಜಡವಾದ ನೋಟ
• ಮುಂದುವರಿದ ಹಂತ: ಹುಳಿ ವಾಸನೆಯ ದ್ರವದಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಜೋತುಬಿದ್ದ ಕ್ರಾಪ್ (ಸೋರ್ ಕ್ರಾಪ್); ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಜೀರ್ಣಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ (ಕ್ರಾಪ್, ಅನ್ನನಾಳ, ಪ್ರೊವೆಂಟ್ರಿಕ್ಯುಲಸ್) ಹಾನಿ
• ಶವಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು (ಪೋಸ್ಟ್‌ಮಾರ್ಟಮ್): ಕ್ರಾಪ್/ಅನ್ನನಾಳದಲ್ಲಿ "ಟರ್ಕಿಶ್ ಟವೆಲ್" ಅಥವಾ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ಹಾಲಿನಂತಿರುವ ದುಂಡಗಿನ, ಉಬ್ಬಿದ, ಬಿಳಿ-ಬೂದು ಬಣ್ಣದ, ವೆಲ್ವೆಟ್/ಚೀಸ್ ಮಾದರಿಯ ಸುಳ್ಳು-ಪೊರೆಯ (ಸ್ಯೂಡೋಮೆಂPosition್ರೇನಸ್) ಪದರಗಳು.

ರೋಗನಿರ್ಣಯ (Diagnosis)

• ಫೀಲ್ಡ್ ರೋಗನಿರ್ಣಯ: ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಪದರಗಳಿರುವ ಜೋತುಬಿದ್ದ ಹುಳಿ ಕ್ರಾಪ್ (Sour crop)
• ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು: ಕ್ರಾಪ್ ಲೋಳೆಪೊರೆಯ ಸ್ಮೀಯರ್‌ಗಳ 10% KOH ಪರೀಕ್ಷೆ (ಸ್ಯೂಡೋಹೈಫೆ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಸ್ಟೊಸ್ಪೋರ್‌ಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ), ಸಬೌರಾಡ್ ಡೆಕ್ಸ್‌ಟ್ರೋಸ್ ಅಗಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಿಕೆ (ಕೆನೆ-ಬಿಳಿ ಈಸ್ಟ್ ಕಾಲನಿಗಳು)
• ಡಿಫರೆನ್ಷಿಯಲ್ ರೋಗನಿರ್ಣಯ: ಕೋಳಿ ಸಿಡುಬು (ಡಿಫ್ತೀರಿಟಿಕ್/ತೇವ ರೂಪ), ವಿಟಮಿನ್ ಎ ಕೊರತೆ

ಚಿಕಿತ್ಸೆ (Treatment)

• ತಕ್ಷಣದ ಕ್ರಮಗಳು: ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಬ್ರಾಡ್-ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್ ಆ್ಯಂಟಿಬಯಾಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು
• ಪೋಷಕ ಆರೈಕೆ: ವಿಟಮಿನ್ ಎ ಪೂರಕಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು
• ಔಷಧಿಗಳು: ಕಾಪರ್ ಸಲ್ಫೇಟ್ (ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ), ನೈಸ್ಟಾಟಿನ್ (ಫೀಡ್ ಪೂರಕವಾಗಿ)
• ವಿತ್‌ಡ್ರಾವಲ್ ಅವಧಿ: ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿಲ್ಲ
• ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ: ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿಲ್ಲ

ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ (Prevention)

• ಲಸಿಕೆ: ಯಾವುದೇ ಲಸಿಕೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ
• ಬಯೋಸಿಕ್ಯುರಿಟಿ (Biosecurity): ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಯೋಸಿಕ್ಯುರಿಟಿ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಪಾಲನೆ
• ಫಾರಂ ನಿರ್ವಹಣೆ: ಆ್ಯಂಟಿಬಯಾಟಿಕ್‌ಗಳ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು, ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕ ವಿಟಮಿನ್ ಎ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು

ಪ್ರಮಾಣಾತ್ಮಕ ಡೇಟಾ (Quantitative Data)

• ರೋಗಬಾಧಿತ ಪ್ರಮಾಣ ದರ (Morbidity Rate): 10% to 30%
• ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ದರ (Mortality Rate): < 5%
• ಗುರಿ ವಯಸ್ಸು (Target Age): < 6 ವಾರಗಳು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕ ಕೋಳಿಗಳು
• ತಾಮ್ರ ಸಲ್ಫೇಟ್ ಡೋಸೇಜ್ (Copper Sulfate Dosage): ನೀರಿನಲ್ಲಿ 1:2000 ಅನುಪಾತದ ದ್ರಾವಣ
• ನೈಸ್ಟಾಟಿನ್ ಡೋಸೇಜ್ (Nystatin Dosage): ಫೀಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಟನ್‌ಗೆ 100 ಗ್ರಾಂ

ಸಂಬಂಧಗಳು (Relationships)

• ಲಸಿಕೆಗಳು (Vaccines): ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ
• ಔಷಧಿಗಳು (Medicines): ಕಾಪರ್ ಸಲ್ಫೇಟ್, ನೈಸ್ಟಾಟಿನ್
• ಪೂರ್ವಪ್ರೇರಕ ಅಂಶಗಳು (Predisposing Factors): ಬ್ರಾಡ್-ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್ ಆ್ಯಂಟಿಬಯಾಟಿಕ್‌ಗಳು, ವಿಟಮಿನ್ ಎ ಕೊರತೆ, ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಕುಂದಿಸುವ ರೋಗಗಳು